21 Αυγ 2017

Αφήστε τα μίση

Εξι χρόνια πολεμάνε σκληρά οι Μήδοι, με ηγέτη το βασιλιά Κυαξάρη και οι Λυδοί, με τον Αλυάττη.
Η μάχη όμως στον ποταμό Αλυ γίνεται στις 28 Μαϊου του 584 πΧ και ξαφνικά η μέρα αρχίζει να γίνεται νύχτα.
Εχουμε ολική έκλειψη ηλίου, την οποία είχε προβλέψει ο δαιμόνιος Θαλής ο Μιλήσιος, έχοντας μάθει καλά να υπολογίζει τους σάρους των Χαλδαίων.
Ο Ηρόδοτος [Ι, 74] τα λέει όλα και καλά.


Οι πολεμιστές είδαν την έκλειψη σα σημάδι ειρήνης, βόηθησαν και οι διαπραγματευτές, ο Συέννεσις από την Κιλικία και ο Λαβύνητος από τη Βαβυλώνα, δώσανε όρκους αλλά, το κυριότερο, ο Αλυάττης πάντρεψε την κόρη του Αρύηνι με τον Αστυάγη, γιο του Κυαξάρη.
Μια ματιά στον ουρανό εκείνης της μέρας.

Ηταν η πρώτη έκλειψη που έχουμε ιστορικά στοιχεία και μπορούμε σήμερα να προσδιορίσουμε πότε συνέβη.

24 Ιουν 2017

Η σχολή του Αμμωνίου Σακκά


O Αμμώνιος ο Σακκάς ήταν Αλεξανδρινός φιλόσοφος του 3ου αιώνα μ.Χ. Είναι ο ιδρυτής της νεοπλατωνικής φιλοσοφίας και ο δάσκαλος του Πλωτίνου, του Ερεννίου και του Ωριγένη. Παρόλο που ήταν χριστιανός, από χριστιανική οικογένεια ασπάστηκε τους εθνικούς. Ονομάσθηκε Σακκάς από το επάγγελμά του - σαν φτωχός που ήταν- του σακκοφόρου, δηλαδή του αχθοφόρου.
Υπάρχει ένας εξαιρετικός υπαινιγμός του Καβάφη στο ποίημα αυτό. 
Ο φιλόσοφος Πλωτίνος [204-270 μΧ], το 232μΧ γίνεται μαθητής του Αμμωνίου Σακκά, λέγοντας μόλις άκουσε την διδασκαλία του «αυτός είναι ο άνθρωπος που έψαχνα» και μένει κοντά του δέκα χρόνια. 
Την ίδι
α ακριβώς περίοδο, ο ανώνυμος ήρωας του ποιήματος, αφού βαρέθηκε και την φιλοσοφία και τον Σακκά, περιφέρεται στους κακόφημους οίκους της Αλεξάνδρειας. Δέκα χρόνια επίσης !!
Βίοι παράλληλοι, με την μοναδική πέννα του Καβάφη.

3 Αυγ 2016

Πολυκαισαρίη

Ο Καισαρίων ήταν ο τελευταίος βασιλιάς της Αιγύπτου από την οικογένεια των Πτολεμαίων, που ξεκίνησε από τα χρόνια του Μεγαλέξαντρου και τελείωσε το 30 πΧ, όταν η Αίγυπτος πέρασε οριστικά σε Ρωμαϊκή κατοχή.
Ηταν γιος της Κλεοπάτρας και του Ιούλιου Καίσαρα και γεννήθηκε τον Ιούνιο του 47 πΧ.

Η Κλεοπάτρα τον έχρισε από μωρό βασιλιά και αυτό δεν άρεσε σε πολλούς που ήθελαν πια τους Ρωμαίους να κυβερνήσουν.
Ενας απ' αυτούς ήταν και ο φιλόσοφος Αρειος, προσωπικός φίλος του Καίσαρα [του είχε δώσει το δεξί του χέρι, όταν μπήκε θριαμβευτής στην Αλεξάνδρεια !!] που κάποια στιγμή ήθελε να πει πως δε χρειαζόμαστε πολλούς Καίσαρες, όταν έχουμε τον ένα και μοναδικό. Η μονολεκτική διατύπωση τάλεγε όλα.
                                         οὐκ ἀγαθὸν πολυκαισαρίη.
Ο Πλούταρχος αποτύπωσε το γεγονός.


Ο Καβάφης, δεινός μελετητής του Αλεξανδρινού παρελθόντος και ρέκτης των ιστοριών στο περιθώριο, δεν ήταν δυνατόν να αγνοήσει το γεγονός.

 Καισαρίων
Εν μέρει για να εξακριβώσω μια εποχή,
εν μέρει και την ώρα να περάσω,
την νύχτα χθες πήρα μια συλλογή
επιγραφών των Πτολεμαίων να διαβάσω.
Οι άφθονοι έπαινοι κ’ η κολακείες
εις όλους μοιάζουν. Όλοι είναι λαμπροί,
ένδοξοι, κραταιοί, αγαθοεργοί·
κάθ’ επιχείρησίς των σοφοτάτη.
Aν πεις για τες γυναίκες της γενιάς, κι αυτές,
όλες η Βερενίκες κ’ η Κλεοπάτρες θαυμαστές.
Όταν κατόρθωσα την εποχή να εξακριβώσω
θάφινα το βιβλίο αν μια μνεία μικρή,
κι ασήμαντη, του βασιλέως Καισαρίωνος
δεν είλκυε την προσοχή μου αμέσως.....
A, να, ήρθες συ με την αόριστη
γοητεία σου. Στην ιστορία λίγες
γραμμές μονάχα βρίσκονται για σένα,
κ’ έτσι πιο ελεύθερα σ’ έπλασα μες στον νου μου.
Σ’ έπλασα ωραίο κ’ αισθηματικό.
Η τέχνη μου στο πρόσωπό σου δίνει
μιαν ονειρώδη συμπαθητική εμορφιά.
Και τόσο πλήρως σε φαντάσθηκα,
που χθες την νύχτα αργά, σαν έσβυνεν
η λάμπα μου —άφισα επίτηδες να σβύνει—
εθάρρεψα που μπήκες μες στην κάμαρά μου,
με φάνηκε που εμπρός μου στάθηκες· ως θα ήσουν
μες στην κατακτημένην Aλεξάνδρεια,
χλωμός και κουρασμένος, ιδεώδης εν τη λύπη σου,
ελπίζοντας ακόμη να σε σπλαχνισθούν
οι φαύλοι —που ψιθύριζαν το «Πολυκαισαρίη».

Η δυναστεία των Πτολεμαίων πήρε τέλος και πολλοί Αλεξανδρινοί χάρηκαν που η πόλη και η χώρα παραδόθηκε στους Ρωμαίους οριστικά.

10 Ιουλ 2016

Μία σφραγισμένη επιστολή

Το Μάρτη του 1832 ο Michael Faraday παραδίδει στη βασιλική εταιρεία επιστημών του Λονδίνου μία σφραγισμένη επιστολή, μαζί με ένα σημείωμα.



Περιέχει κάποιες καθαρά προσωπικές του απόψεις για τον ηλεκτρισμό και τον μαγνητισμό, αποτέλεσμα των ερευνών του. Αυτές τις απόψεις θέλει να τεκμηριώσει πειραματικά και, επειδή αυτό ίσως πάρει καιρό, θέλει να υπάρχουν διατυπωμένες, γιατί μπορεί στο μέλλον να αποδειχθούν ενδιαφέρουσες.
Η επιστολή αυτή ανοίχτηκε το 1938 και προκάλεσε ζωηρή αίσθηση στην επιστημονική κοινότητα.



Ο Faraday φιλοσοφικά απομακρύνεται συνεχώς από την κορυφαία για την εποχή του θεωρία της δράσης από απόσταση [action at a distance] που είχε τη σφραγίδα του κορυφαίου Isaac Newton. Οι αλληλεπιδράσεις, βαρυτικές, ηλεκτρικές και μαγνητικές δεν διαδίδονται ακαριαία, έχουν μια πεπερασμένη ταχύτητα, που πρέπει να ερευνηθεί πειραματικά. Διαισθάνεται και εισάγει την έννοια του πεδίου, χωρίς μαθηματική θεμελίωση βέβαια [κάτι που περίτρανα επιβεβαίωσε ο Maxwell πενήντα χρόνια αργότερα] και κατά βάθος πιστεύει ότι όλα τα πεδία δυνάμεων αλληλεπιδρούν, έχοντας στο βάθος κάτι "κοινό".
Δεν είναι όμως καθόλου εύκολο να τα βάλει κανείς με την αυθεντία του Newton, όπως ο Γαλιλαίος αντιπαρατέθηκε στην απόλυτη κυριαρχία του Αριστοτέλη και, αν μη τι άλλο, χρειάζονται σαφείς πειραματικές ενδείξεις. 
Ο Faraday δημιουργεί, με μία μοναδική φυσική διαίσθηση, το πλαίσιο για τη θεωρία της σχετικότητας, που εμφανίστηκε εκατό χρόνια μετά και έχει το ίδιο όραμα με τον Einstein της ενοποίησης των πεδίων. Κανείς τους δεν είχε τη χαρά να δει την επιβεβαίωση της άποψης, καμμία αμφιβολία όμως ότι ήταν και για τους δύο ακλόνητη φιλοσοφική πίστη.
Η σφραγισμένη επιστολή περιέχει τα πιστεύω του για τη διάδοση των αλληλεπιδράσεων σαν παρακαταθήκη για τους επόμενους ερευνητές.





Χαρά που θα έκανε !!

Το 1830 ο Michael Faraday έχει διαμορφώσει ξεκάθαρη άποψη για τη σχέση ηλεκτρικών και μαγνητικών φαινομένων. Θέλει όμως να παράγει μηχανική κίνηση σαν αποτέλεσμα της ηλεκτρομαγνητικής αλληλεπίδρασης.
Ετσι δημιουργεί τον πρώτο στην ιστορία ηλεκτρομαγνητικό κινητήρα.




Ενας ραβδόμορφος μαγνήτης επιπλέι δε ένα δοχείο με υδράργυρο και όταν περάσει ρεύμα ο μαγνήτης αρχίζει να περιστρέφεται [εικόνα αριστερά]. Εναλλακτικά, ο μαγνήτης είναι ακίνητος και στερεωμένος στον πυθμένα του δοχείου και η χάλκινη ράβδος που έχει επαφή με τον υδράργυρο αρχίζει να περιστρέφεται [δεξιά].



Εδώ η φαινομενολογία παίζει πρωταρχικό ρόλο. Πρέπει να κινείται κάτι που να το βλέπουν όλοι και η ευφυέστατη διάταξη πείθει και τον πιο καχύποπτο.
Είχε όμως μπροστά του ένα άλλο παράδειγμα κίνησης, μιας και είχε κάνει πάμπολλα πειράματα ηλεκτρόλυσης. Μία κίνηση που υπήρχε χωρίς να φαίνεται. Δεν ξέρουμε αν το είδε και το παρέλειψε ή αν δεν το είδε καθόλου.




Σε ένα μεταλλικό δοχείο που έχει μέσα αλατόνερο βυθίζεται λίγο μέσα στο διάλυμα μία χάλκινη ράβος.


Οταν η διάταξη συνδεθεί με μία μπαταρία, τα θετικά φορτισμένα ιόντα αρχίζουν να τρέχουν από την περιφέρεια προς το κέντρο. Τρέχουν αλλά δεν φαίνονται.

Αν βάλουμε παράλληλα στη ράβδο ένα μαγνήτη, τότε τα ιόντα θα δέχονται μία δύναμη κάθετη στην ταχύτητά τους, με αποτέλεσμα να γυρίζουν γύρω από το κέντρο.



Ετσι φτάνουν από την περιφέρεια προς το κέντρο ακολουθώντας σπειροειδείς τροχιές, μόνο που σε ένα πολύ καθαρό διάλυμα δεν φαίνονται. Και οι ηλεκτρολυτικές διατάξεις του Faraday ήταν πεντακάθαρες. Ηλεκτρόδια από πλατίνα, για να αποφεύγει τις ανεπιθύμητες οξειδώσεις, απεσταγμένο νερό και καθαροί, κατά το δυνατόν, ηλεκτρολύτες.
Σε ένα βρώμικο διάλυμα τα ιόντα παρασύρουν στην κίνησή τους τις βρωμιές, σκουριές πράσινες, πορτοκαλί και μαύρες, που, όταν κινούνται φαίνονται !!

Αν βέβαια αντιστρέψουμε τη φορά του ρεύματος ή την πολικότητα του μαγνήτη η κίνηση από δεξιόστροφη γίνεται αριστερόστροφη. Επίσης, όταν διακόψουμε το ρεύμα η κίνηση σταματάει. Θα ήταν λοιπόν φανερό ότι η κίνηση οφείλεται στην αλληλεπίδραση ρεύματος και μαγνήτη και θε γεννιόταν η εξαιρετική απορία, τι είναι αυτά τα αόρατα σωματίδια που κάνουν τις σπειροειδείς τροχιές και δημιουργούν ηλεκτρικό ρεύμα χωρίς να υπάρχει καλώδιο.
Χαρά που θα έκανε αν το έβλεπε !!!





17 Ιουν 2016

Find Nick

Επιτραπέζιο παιχνίδι.
Παίζεται με ζάρι από δύο ή περισσότερους παίκτες.
Σκοπός του παιχνιδιού είναι να βρείτε το Νίκο [Find Nick]
Βοηθητική σημείωση : Σε όλα τα τετραγωνάκια είναι ο Νίκος.



Μερικές παρατηρήσεις τώρα.
Πολλοί παίκτες προχώρησαν και μετά την πρώτη ζαριά, να βρουν πάλι το Νίκο.
Αλλοι δίστασαν να παίξουν, παραήτανε προφανές, παντού υπήρχε ο Νίκος, ότι ζαριά και να έφερναν.
Αλλοι προβληματίστηκαν ποιά ήταν η εκδοχή να χάσουν.
Σε μερικούς μπήκε η υποψία ότι η μόνη εκδοχή να χάσουν ήταν να πεθάνουν την ώρα της ζαριάς.
Ετσι, το πιο εύκολο παιχνίδι του κόσμου δημιούργησε και δημιουργεί πολλές επιφυλάξεις.
Ισως φταίει που το παιχνίδι σχεδιάστηκε μια Κυριακή πρωί, στα τέλη της 10ετίας το '80.
Στη φωτό βέβαια, όπως όλοι καταλάβατε, είναι ο Νίκος.

15 Μαΐ 2016

Αχ αυτοί οι αρχιτέκτονες !!

Ο Δημήτριος ο Πολιορκητής [337-283 πΧ] το 303 πΧ αναγορεύεται ηγεμών της Ελλάδος σε λαμπρές τελετές που έγιναν στην Κόρινθο.


Τότε θέλει να βάλει σε εφαρμογή το όραμα του Περίανδρου για τη διάνοιξη της διώρυγας του Ισθμού. Εξουσία έχει, χρήματα έχει, ηγεμόνας είναι, γυναίκες έχει, γκόμενες έχει, παντρεύεται επί τη ευκαιρία και τη Δηιδάμεια, (κόρη του βασιλιά των Μολοσσών, Αιακίδη, και αδερφή του περίφημου μελλοντικού βασιλιά της Ηπείρου, Πύρρου Α'), τίποτα δεν τον σταματάει.
Εκτός από τους αρχιτέκτονες.
Οι οποίοι κάνουν τις μετρήσεις τους, συσκέπτονται και ανακοινώνουν στο Δημήτριο τα δυσάρεστα.
Η στάθμη του νερού, βασιλιά μας, από τη μεριά του Κορινθιακού είναι ψηλότερη και έτσι και ανοίξεις τη διώρυγα θα πλημμυρίσει η πλευρά του Σαρωνικού, θα βουλιάξει η Αίγινα και ίσως και τα γύρω νησιά.
Η περιγραφή του μεγάλου γεωγράφου Στράβωνα είναι καταλυτική.[Α, 54]



Αρχιτέκτονες είναι, επιστήμονες είναι, αυτοί ξέρουν.
Ετσι το όραμα του Περίανδρου θα μείνει για πολλούς αιώνες ακόμα όραμα.